دیپلۆماتکارێکی چالاک و کارا، خاوەن ئەزموونێکی زۆر لە سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا لە سەردەمی جۆرج بووشی کوڕ و باراک ئۆباما و دۆناڵد ترەمپدا، ئەمجارەش لە سەردەمی ئیدارەی نوێی جۆ بایدن گەڕایەوە کۆشکی سپی.

ئەستێرەکەی برێت مەکگۆرک کاتێک زیاتر گەشایەوە و ناوبانگێکی گەورەی پەیداکرد، کە سەرپەرشتیی پێکھێنانی ھاوپەیمانێتییەکی سەربازیی نێودەوڵەتیی کرد بە سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆ لەناوبردنی داعش لە عێراق و سووریا. 

گەڕانەوەی مەکگۆڕک بۆ کۆشکی سپی وەک بەرپرسی دۆسیەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقیا، تورکیای نیگەران کردووە و ئاماژەیەکە بەوەی پەیوەندییەکانی ئەنقەرە و واشنتن ئاسان نییە دووبارە ئاسایی ببێتەوە. رۆژنامەی یەنی شەفەقی تورکی نازناوی "سەری مارەکە"ی پێداوە. 

برێت مەکگۆرک، ساڵی 1973 لە شاری پیتسبێرک لە ویلایەتی پەنسیلڤانیا لەدایکبووە. باوکی مامۆستای زمانی ئینگلیزی بووە، دایکیشی مامۆستای ھونەر بووە. ساڵی 1996 بڕوانامەی بەکالۆریۆس لە کۆلێژی ھونەر لە زانکۆی کۆنیتیکت وەرگرت، دواتر پسپۆڕییەکەی بۆ یاسا گۆڕی و ماستەری لە بواری یاسا لە ساڵی 1999 بەدەستھێنا و لە زانکۆی کۆلۆمبیا دکتۆرای لە بواری یاسا وەرگرت و بووە مامۆستای زانکۆ و سەرنووسەری گۆڤاری یاسا لە ھەمان زانکۆ.

مەکگۆرک و عێراق

مەکگۆرک لە ژیانی پیشەییدا یاریدەدەری دادوەر بووە، لە بواری دادوەری فیدراڵی کاریکردووە. لە کەرتی تایبەتیشدا لە ھەمان بواردا کاری کردووە. مامۆستای یاریدەدەر بووە لە زانکۆی ڤیرجینیا. 

ساڵی 2004 لە کەرتی گشتیی دەستبەکاربووە و بووەتە راوێژکاری دادوەری لە "ئەنجوومەنی کاتی حوکم" لە عێراق، ھاوکات راوێژکاری یاسایی باڵیۆزخانەی ئەمریکا بوو لە بەغدا. 

ھاوکار بوو لە داڕشتنی رەشنووسی دەستووری نوێی عێراق و یاسای کارگێڕی راگوزەر. ھەروەھا سەرپەرشتیی رێکارە یاساییەکانی گواستنەوەی دەسەڵات لە ئەنجوومەنی کاتیی حوکمی عێراقی بۆ حکومەتی کاتیی بەسەرۆکایەتیی ئەیاد عەللاوی. 

سەلیم جبووری، سەرۆکی پێشووی پەرلەمانی عێراق، لەبارەی برێت مەکگۆرکەوە دەڵێت: "ئەو هۆکاری ئەوەبوو نەتوانین وەزیرەکان بانگهێشتی پەرلەمان بکەین، ئەو نوێنەری سەرۆکی ئەمریکا بوو، بۆ شەڕی داعش، بەڵام دەستی لە کاروبارەکانی نێوخۆی عێراق وەردەدا".

مەکگۆرک ساڵی 2005 کرایە بەڕێوەبەری کاروباری عێراق لە ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوەیی ئەمریکا و دواتریش کرایە راوێژکاری تایبەتی جۆرج دەبڵیو بۆش و یەکەم کەس بوو بیرۆکەی زیادکردنی ژمارەی ھێزەکانی ئەمریکا لە عێراق وروژاند و ساڵی 2007 بیرۆکەکەی خرایە واری جێبەجێکردنەوە. 

جۆرج بۆشی کوڕ لە کتێبەکەی بەناوی "خاڵەکانی بڕیار" ئاماژەی بە مeکگۆرک داوە و بە یەکێک لە ئەندامە کاراکانی "تیمی شەڕکەرە تایبەتەکانی سەرۆک"ی ناساند. ئەو تیمە ھۆکار بوون بۆ جێبەجێکردنی ستراتیژییەتی نوێ و گەڕاندنەوەی جەنگ بۆ رێڕەوەکەی لە عێراق.

ساڵی 2009 مەکگۆڕک یەکێک بوو لەو سیاسەتڤانانەی دوای کۆتاییھاتنی ئیدارەی جۆرج بۆش، لەگەڵ ئیدارەی نوێی باراک ئۆباما دەستبەرکاربووەوە. کرایە راوێژکاری سەرۆک و راوێژکاری باڵیۆزی ئەمریکا لە بەغدا. دوای کەمتر لە ساڵێک، دەستبەرداری کارەکەی بوو، لە "پەیمانگەی ھارڤەرد بۆ سیاسەتەکان" کاریکرد و سەرپەرشتیی چەند توێژینەوە و لێکۆڵینەوەی تایبەتی کرد لەبارەی ھەڵسەنگاندنی ئاستی مەترسییەکان لەکاتی مامەڵەکردندا. ھەروەھا ئەرکی ھاوکاری بۆ کاروباری نێودەوڵەتیی لە ئەنجوومەنی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکانی پێسپێردرا. 

مەکگۆرک دووجار بانگھێشتکرا بۆ کارکردن لە کەرتی گشتی. یەکەمیان لە ساڵی 2010 دوای قەیرانی پێکھێنانی حکومەتی عێراق و جاری دووەمیش لە ساڵی 2011 لە کاتی شکستهێنانی دانوستاندنی تایبەت بە نوێکردنەوەی رێککەوتنی ئەمنی، کە لەگەڵ حکومەتی پێشووی عێراق واژۆکرا بوو. 

بەھۆی سەرکەوتنی لەو ئەرکانەی پێی سپێردرابوون، ساڵی 2013 بە یاریدەدەری وەزیری دەرەوەی ئەمریکا بۆ کاروباری عێراق و ئێران دیاریکرا. یەکەم کاریشی سەرپەرشتیکردنی کشاندنەوەی 1500 فەرمانبەری باڵیۆزخانەی ئەمریکا بوو لە بەغدا. پاشان سەرپەرشتی پێکھێنانی حکومەتی حەیدەر عەبادی کرد، دوای دوورخستنەوەی نووری مالیکی. 

شەڕی داعش

هاوینی 2014، كاتێك داعش لە عێراق پێشڕەویی دەكرد، مەكگۆرك لە عێراقەوە چاودێریی دۆخەكەی دەكرد. ئەوكات ستافی باڵیۆزخانەی ئەمریكا ئامادەكارییان بۆ چۆڵكردنی باڵەخانەكە دەكرد، دیپلۆماتە ئەمریكییەكانیش دەیانویست بە هەر جۆرێك بێ یارمەتی عێراق بدەن بەرپەرچی هێرشەكان بداتەوە. چەند مانگ دواتر هاوپەیمانێتیی نێودەوڵەتیی دژی داعش بە سەركردایەتی ئەمریكا پێكهات.

لە دوای پێکهێنانی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی دژی داعش، مەکگۆرک پۆستی نێردەی تایبەتی سەرۆکی ئەمریکای لە نێو هاوپەیمانییەکە وەرگرت. زۆربەی کاتەکانی لە باکووری سووریا بوو. لە پەیوەندیی بەردەوامدابوو لەگەڵ بەرپرسانی پەیەدە و یەپەگە. 

مەکگۆڕک ھەروەھا سەرپەرشتیی دانوستاندنێکی نھێنی کرد لەگەڵ ئێران لە ساڵانی نێوان 2014-2016 بۆ ئازادکردنی چوار زیندانیکراوی ئەمریکی لە تاران، کە پەیامنێری واشنتن پۆست لەنێویاندابوو. ئەو ئەرکەی 14مانگی خایاند و چەندین ئەرکی تایبەتی دیکەی پێسپێردرابوو. ئەو ئەرکانە وایکرد بە پیاوی ئەرک و کارە سەختەکان لەنێو سیاسەتڤانان و راگەیاندنەکانی ئەمریکا بناسرێت. 

برێت مەکگۆرک لەکاتی گشتپرسی سەربەخۆیی باشووری کوردستان یەکێک بوو لەو بەرپرسانەی ئەمریکا دژی ئەنجامدانی گشتپرسی بوو، داواشی لە سەرکردایەتی کوردستان کرد، لەگەڵ بەغدا رێکبکەون و واز لە بیرۆکەی گشتپرسی بهێنن، بەڵام ئەو داواکارییەی لەلایەن سەرکردایەتی هەرێمی کوردستان رەتکرایەوە.

سەرۆک مەسعود بارزانی لە کتێبی "بۆ مێژوو" باس لە برێت مەکگۆرک دەکات و دەڵێت: "بابەتێک کە لە رۆژانی بەر لە ریفراندۆم و دوای ریفراندۆم جێگەی مشتومڕێکی زۆری میدیاکان و ناوەندە سیاسییەکان بوو، نامەکەی وەزیری دەرەوە بوو بۆ من، کە تێیدا کۆمەڵێک بیرۆکە و پێشنیاز خرابوونەڕوو لە بەرانبەر ئەنجامنەدانی ریفڕاندۆمدا. لە راستیدا نامەکە نامەی رەسمی نەبوو، بەڵکو رەشنووسی نامەیەک بوو کە برێت مەکگۆرک، نوێنەری تایبەتی سەرۆک ئۆباما لە شەڕی داعش (کە دواتر لە تویتێکدا سەرۆک ترامپ ئاماژەی بەوەدابوو کە نایناسێت) و دۆگڵاس سلێمان، باڵیۆزی ئەمریکا لە عێراق و چەند کەسی تر ئامادەیان کردبوو، دیاریش نەبوو کە ئایا نامەکە لەلایەن وەزیرەوە پەسەند و ئیمزا دەکرێت یان نا".

مەکگۆڕک ئەوکاتەی لە عێراق بوو، ناوبەناو سەردانی هەرێمی کوردستانیشی دەکرد، جگە لە کۆبوونەوەی سەربازی کۆبوونەوەی سیاسیشی دەکرد، سەردانی ئیسلامییەکان و عەلمانییەکانی دەکرد.

کاتێک ناکۆکییەکانی نێو باڵەکانی یەکێتی لە لوتکەدا بوو، ئەو سەردانی هەموو باڵەکانی دەکرد و قسەی لەسەر ناکۆکییەکانی نێو یەکێتی دەکرد. بۆ نموونە رۆژی 4-12-2016 برێت مەكگۆرك، لەگەڵ كۆسرەت رەسوڵ، جێگری سكرتێری گشتیی یەكێتی و پاڤێڵ تاڵەبانی، كوڕی گەورەی مام جەلال كۆبووەوە، ئەوەش دوای ئەوەی رۆژی پێشووتر لە هەولێر لەگەڵ بەرهەم ساڵح كۆبووبووەوە.

لە تویتێكدا برێت مەكگۆرك نووسیبووی: "ئەمڕۆ لەگەڵ پاڤێڵ تاڵەبانی و كۆسرەت رەسوڵ لە سلێمانی. یەكگرتوویی و یەكڕیزیی یەكێتی نیشتمانی كوردستان بۆ كوردستانێكی بەهێزتر و لەنێوبردنی داعش گرنگە".

کاتێکیش سەردانی پێشمەرگەی دەکرد پەسنی بارزانی دەدا، کە ئەوکات فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکانی هەرێمی کوردستان بوو. 

مەکگۆڕک کە لە 22-10-2016 سەردانی ژمارەیەک پێشمەرگەی بریندار دەکات لە نەخۆشخانەیەکی هەولێر، دەڵێت: "گه‌لی كورد به ‌سه‌ركردایه‌تی بارزانی له‌ ماوه‌یه‌كی نزیكدا به‌سه‌ر تیرۆستانی داعشدا سه‌رده‌كه‌وێ و كۆتاییان پێدێنن".

برێت مەکگۆڕک تویتی لەسەر زۆربەی رووداوەکانی هەرێمی کوردستان و عێراق و ناوچەکە هەبوو، کاتێک شیفا گەردی، بەڕێوەبەری ئاوتپووتی كەناڵی رووداو  لە مووسڵ شەهید بوو، ئەو لە تویتێکدا نووسیبووی: "شیفا هەموو شتێك بوو كە داعش لێی دەترسا؛ ئەو رۆژنامەنووسێك بوو كە درۆكانی داعشی ئاشكرا دەكردن". 

کشانەوەی ئەمریکا لە سووریا

برێت مەکگۆرک بەردەوامبوو لە پۆستەکەی تاوەکو ساڵی 2018 ئەو کاتەی بە فەرمانی دۆناڵد ترەمپ، بەشێک لە ھێزەکانی ئەمریکا لە سووریا کشانەوە و ئەویش دەستی لەکارکێشایەوە. دۆناڵد ترەمپ لەبارەی دەست لەکارکێشانەوەکەی گوتبووی "برێت مەکگۆرک کێیە؟ من نایناسم! دەست لەکارکێشانەوەشی تەنیا ھەوڵێکە بۆ راکێشانی سەرنجی لایەنەکان بۆ سەر خۆی. 

مەکگۆرک بەتووندی رەخنەی لە دۆناڵد ترەمپ گرت بەھۆی کشاندنەوەی ھێزەکانی ئەمریکا لە سووریا و رێگەخۆشکردن بۆ ھێرشی سوپای تورکیا بۆ سەر یەپەگە. ھەروەھا رەخنەی تووندیشی لە تورکیا گرت بەھۆی نەپاراستنی سنووری باشووری وڵاتەکەی لەگەڵ سووریا کە زۆرترین چەکداری بێگانە لەو سنوورەوە دزەیان دەکردە سووریا و پەیوەندییان بەداعشەوە دەکرد. 

مەکگۆڕک ئەوکات  لە وتارێكدا لە گۆڤاری (فۆرین ئەفەیرز)ی ئەمریكی ئاماژەی بەوەدا، لە ئیدارەی ئەمریكیدا لەبارەی ماوەی مانەوەی هێزەكانی ئەمریكا لە سووریا مشتومڕ هەبوو، هەندێك لە بەرپرسانی ئەمریكی، بەتایبەتیش ئەوانەی لە پێنتاگۆن بوون، فۆكەسیان لەسەر ئەركە بنچینەییەكەی خۆیان بوو، واتە "تێكشكاندنی داعش بۆ ماوەیەكی درێژ". ئەوەش واتە رووخاندنی خەلافەت و هێشتنەوەی هێزەكان بۆ ئەوەی یارمەتی هێزەكانی سووریای دیموكرات (هەسەدە) بدەن سەقامگیری بۆ ناوچەكان بگەڕێننەوە و رێگە لە سەرهەڵدانەوەی داعش بگرن.

بۆچوونێكی دیكەش كە جۆن بۆڵتن، راوێژكاری پێشووی ئاسایشی نیشتمانیی كۆشكی سپی پشتگیریی دەكرد، پێیوابوو دەبێ هێزەكانی ئەمریكا لە عێراق بمێننەوە هەتا ئەو كاتەی "ئێران سووریا جێدەهێڵێ و شەڕی نێوخۆی سووریا چارەسەر دەبێت". مەكگۆرك پێیوایە ئەم داواكارییە ئەركی هێزەكانی ئەمریكای بەشێوەكی بەرچاو فراوان دەكرد و داوای بەشدارییەكی بێكۆتایی هێزەكانی ئەمریكای دەكرد كە "دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا دژی بوو".

هەرچەندە ئەمریکا چەندینجار جەختی لەوە کردووەتەوە کە دەبێت هێزە بیانییەکان لە سەرووی هەمووشیانەوە ئێرانییەکان سووریا جێبهڵن، بەڵام مەکگۆڕک وەک چاودێرێکی رەوشی ناوچەکە بەدووری دەزانێت ئێران دەستبەرداری سووریا ببێت.

مەکگۆڕک لە وتارەکەی لە گۆڤاری فۆرین ئەفەیرزدا دەڵێت: "ئەگەر ئەمریكا سەرچاوەی بێسنووریش بۆ ئەو ئامانجە تەرخان بكات، ناتوانێ ئێران بە تەواوەتی لە سووریا دەربكات، چونكە هاوبەشیی سەربازیی نێوان ئێران و سووریا بۆ سەرەتای هەشتاكان دەگەڕێتەوە، تاران ئەو وڵاتە بە یەكێك لە گرنگترین هاوپەیمانەكانی خۆی دەزانێ و ئامادەیە باجی گەورە بدات بۆ ئەوەی شوێنی خۆی لەو وڵاتە بپارێزێ".

برێت مەكگۆرك پێیوایە ئامانجی واقیعبینانەی ئەمریكا لەبارەی نفووزی ئێران لە سووریا بریتییە لە "جڵەوكردنی ئێران لە سووریا، پێشگیری لە هەڕەشەی ئێران لە ئیسرائیل و بەكارهێنانی دیپلۆماسی بۆ دروستكردنی ناكۆكی لە نێوان تاران و مۆسكۆ". 

جەختیش دەكاتەوە لەوەی "ئەمریكا هیچكات بەنیاز نەبووە هەموو ئێرانییەكان لە سووریا دەربكات، بەڵام بە كاركردن لەگەڵ ئیسرائیلییەكان و بەكارهێنانی نفووزی خۆی لە سووریا دەیتوانی ئاستێك لە هاوكاریی رووسیا بۆ رێگری لە فراوانخوازیی ئێران مسۆگەر بكات، چونكە پوتینیش پەیوەندی ئیسرائیل و رووسیا وەك پێكهێنەرێكی سەرەكیی ستراتیژی وڵاتەكەی لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاست دەبینێ.

مەکگۆڕک دەگەڕێتەوە

رۆژی 8-1-2021 جۆ بایدن، سەرۆکی هەڵبژێردراوی ئەمریکا, برێت مەکگۆرکی وەکو رێکخەری کاروباری رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا لە ئەنجوومەنی ئاسایشی نیشتمانی دیاریکرد.

کاری سەرەکیی ئەنجوومەنی ئاسایشی نیشتمانیی هاوکاریکردن و پێدانی ئامۆژگارییە بە سەرۆکی ئەمریکا لەبارەی ئاسایشی نیشتمانی و سیاسەتی دەرەوە. هاوکات رێکخستنی ئەو سیاسەتانەیە لەنێو دامەزراوەکانی حکومەتدا. 

برێت مەکگۆرک و ئەندامانی دیکەی ئەنجوومەنی ئاسایشی نیشتمانی لەژێر فەرمانی جەیک سولیڤان، راوێژکاری ئاسایشی نیشتمانیی "هاوکاریی سەرۆکی ئەمریکا و جێگرەکەی دەکەن بۆ پاراستنی ئاسایشی نیشتمانیی ئەمریکا"

بۆچی تورکەکان چارەی مەکگۆڕکیان ناوێت؟

هەر لە 2015 وە، هاوكاریی هێزەكانی ئەمریكا لەگەڵ یەكینەكانی پاراستنی گەل (یەپەگە) و هەسەدە كاریگەری لەسەر پەیوەندییەكانی واشنتن و ئەنقەرە داناوە كە مەكگۆرك بە "هاوبەشێكی كێشەساز" لە شەڕی دژی داعش وەسفی دەكات، ئەوەش دەدركێنێ كە ناكۆكییەكانی توركیا لەگەڵ ئەمریكا بووە هۆی ئەوەی كۆشكی سپی ببێتە هاوبەشێكی نزیكی یەپەگە.

مەکگۆرك دەڵێت: "واشنتن هەرگیز یەك نموونەشی نەدۆزییەوە كە ئەندامانی یەپەگە سنوور ببڕن و بچنە خاكی توركیاوە، یان بەڵگەیەك كە بڵێ پەكەكە كۆنترۆڵی چالاكییەكانی یەپەگە دەكات، یان چەكەكانی ئەمریكا بۆ توركیا دەگوازرێنەوە (واتە بۆ گەریلاكانی پەكەكە)" بەو حاڵەشەوە "سیاسەتدانەرانی ئەمریكا هەوڵی چارەسەركردنی نیگەرانییەكانی توركیایان داوە".

بەگوێرەی وتارەكە، ئەمریكا بۆ رەواندنەوەی نیگەرانیی توركیا "هاوكارییە سەربازییەكانی خۆی بۆ هەسەدە كەمكردەوە"، بە جۆرێك "شەڕڤانانی هەسەدە دەچوونە شەڕ بێ ئەوەی جلی دژەگولـلە و كڵاوی سەربازییان پێبێ و تەنیا ژمارەیەكی سنووردار كەرەستەی دژەمینیان پێبوو" دەشگێڕێتەوە "لە یەكێك لە سەردانەكانم بۆ رەققە بە گوێم گەیشتەوە كە شەڕڤانانی هەسەدە بۆ دۆزینەوە و تەقاندنەوەی مینەكانی داعش، رانە مەڕیان كڕیوەتەوە".

مەكگۆرك نایشارێتەوە كە ئەمریكا بۆ رەواندنەوەی تووڕەیی رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆككۆماری توركیا، ئۆپەراسیۆنی هەسەدەی بۆ سەر مەنبج دواخست، دواتریش واشنتن باشترین شارەزایانی ستراتیژی سەربازی خۆی رەوانەی ئەنقەرە كرد بۆ ئەوەی لەوێ پلانێك بۆ رزگاركردنی رەققە دابنێن، بۆ ئەو پلانەش بیر لە بەشداركردنی ئۆپۆزیسیۆنی سووریی نزیك لە توركیا كرایەوە، بەڵام دواجار بۆیان دەركەوت كە "پلانە هاوبەشەكە لەگەڵ توركیا پێویستی بە 20 هەزار هێزی پیادەی ئەمریكی هەیە. هەم ئۆباما و هەم ترەمپ ئەو بژارەیەیان رەتكردەوە". دواجاریش هەردوو شارەكە لەلایەن شەڕڤانانی هەسەدە و یەپەگەوە رزگاركران.

توركیا هێزەكانی یەپەگە و هەسەدە بە باڵی سەربازیی پەكەكە لە سووریا دەزانێ، رۆژئاڤای كوردستانیش بە قووڵایی ستراتیژی پەكەكە لە قەڵەم دەدات، هەر بۆیە چەندینجار جەختیان لەوە كردووەتەوە كە ئەو هەڕەشەیە لەناودەبەن. مەكگۆرك پێیوایە وجوودی هێزەكانی ئەمریكا دەیتوانی دڵنیایی بە توركەكان بدات، ئاماژە بۆ ئەوەش دەكات كە "ئەمریكا بەردەوام بانگهێشتی بەرپرسانی توركیای كردووە سەردانی باكووری رۆژهەڵاتی سووریا بكەن، بۆ ئەوەی بە چاوی خۆیان رەوشەكە ببینن، بەڵام بەرپرسانی توركیا داواكەیان رەتكردووەتەوە". 

هێزەكانی توركیا و ئۆپۆزیسیۆنی عەرەبی سوننەی سووریا لە كانوونی دووەمی 2018 هێرشیان كردە سەر عەفرین. نێردەكەی پێشووی حكومەتی ئەمریكا دەڵێت لەو هێرشەدا سوپای توركیا بە هاوكاریی "هاوپەیمانە ئیسلامییەكانی لە ئۆپۆزیسیۆنی سووریا هێرشیان كردە سەر یەپەگە و 150 هەزار كوردیان ئاوارە كرد و عەرەب و توركمانی ناوچەكانی دیكەی سووریایان لەو پارێزگایە نیشتەجێ كرد".

مەكگۆرك رەتیدەكاتەوە هێرشەكەی عەفرین لە وەڵامی "هەڕەشەیەكی راستەقینە" بووبێ، بەڵكو "بەرهەمی تموحی ئەردۆغان بوو بۆ فراوانكردنەوەی سنوورەكانی توركیا كە ئەو پێیوابوو بەهۆی پەیماننامەی لۆزانەوە بە ناڕەوا بچووككراوەتەوە، من لە كۆبوونەوە لەگەڵ ئەردۆغان دانیشتووم و گوێم لێبووە سنوورە 400 میلییەكەی نێوان مووسڵ و حەلەبی بە زۆنی ئەمنی توركیا وەسف كردووە"، بۆیەش جەخت لەوە دەكاتەوە كە ئەگەر هێزەكانی ئەمریكا لە سووریا بكشێنەوە ئەگەری دووبارەبوونەوەی هێرشی هاوشێوەی هێرشەكەی عەفرین هەیە.

لە سێ ساڵی رابردوودا دیپلۆماتەكانی ئەمریكا لە دانوستاندنی بەردەوامدا بوون لەگەڵ هاوتا توركەكانیان، تاوەكو رێگەچارەیەك بۆ رەواندنەوەی نیگەرانییەكانی توركیا بدۆزنەوە. بەگوێرەی وتارەكەی فۆرین ئەفەیرز وجوودی سەربازیی ئەمریكا كاتی بە دیپلۆماتە ئەمریكییەكان دەدا، بۆ ئەوەی لەسەر رێوشوێنێك رێكبكەون كە هەم توركیا رازی بكات و هەمیش شەڕڤانانی هەسەدە بپارێزێ، لە كاتێكدا كشانەوەی هێزەكانی ئەمریكا پێش دۆزینەوەی ئەو رێوشوێنە "مەترسی كارەسات دەهێنێتە ئاراوە، چونكە هێرشی توركیا ئاوارەبوونی مەدەنییەكان، هەڵوەشانەوەی هەسەدە و دروستبوونی بۆشایی ئەمنی لێدەكەوێتەوە". ئەمەش لە درێژخایەندا رێگە بۆ سەرهەڵدانەوەی داعش خۆشدەكات.

تورکەکان پێیانوایە مەکگۆرک رووە سیاسییەکەی ئەمریکایە بۆ پڕچەککردنی یەپەگە کە پەیوەندییەکی راستەوخۆی لەگەڵ پەکەکەدا ھەیە.

پێدەچێت بایدن ھەڵوێستی تووند بێت بەرامبەر رەجەب تەیب ئەردۆغان و ڤلادیمیر پووتین و ئاراستەی دانوستاندن و گفتوگۆی سیاسیی لەگەڵ ئێران دەگرێتەبەر، پێچەوانەی دۆناڵد ترەمپ کە بە سزادان و ھێزی سەربازیی مامەڵەی دەکرد. 

بەشێک لە راگەیاندنە تورکی و عێراقییەکان، مەکگۆرکیان بەوە تۆمەتبار دەکرد بەوەی سەرپەرشتیی ھاتنی داعش دەکرد بۆ ناو موسڵ، بەڵام بەبێ ئەوەی هیچ بەڵگەیەک ئاشکرابکەن و تەنیا بیانوویان ئەوەبوو کە بەردەوام لە نێوان عێراق و سووریادا دەبینرێت. پێش کۆنترۆڵکردنی بەشێکی عێراق لەلایەن داعشەوە، مەکگۆرک لە ھەولێر بووە و پێشتریش بەنایاسایی لە کۆبانێ بووە. 

راگەیاندنەکانی تورکیا بەوەش تۆمەتباریان دەکرد، کە لەگەڵ ئەو لایەنە کوردییە جوداخوازانەی سووریا کاریدەکرد: "کە لە ھەوڵدابوون دەوڵەتێکی کوردی پێکبھێنن کە لە رۆژھەڵاتی عێراقەوە دەستپێدەکات و بە باکووری سووریا و باشووری تورکیا تێدەپەڕێت و بەکەنارەکانی دەریای سپی کۆتایی دێت". 

لە بەرامبەردا، مەکگۆرک تورکیا بەوە تۆمەتبار دەکات، ئاسانکاریکردووە بۆ گواستنەوەی 40 ھەزار چەکداری داعش لە سنوورەکانییەوە بۆ عێراق و سووریا. تورکیاش ئەم بابەتەی رەتکردەوە. مەکگۆرک ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی تورکیا سەرکۆنە کرد و تورکیای بە "بەھەشتی گەورەی تیرۆریستانی جیھان" ناساند.

مەکگۆرک شارەزاییەکی باشی لە زمانەکانی عەرەبی و فارسیدا ھەیە و ئەمە وایکردووە بە ئاسانی بتوانێت بەسەر ھەموو دۆسیە ئاڵۆزەکاندا زاڵ بێت. لەبارەی سیاسەتی ئێران، مەکگۆرک بە ھەستیاری مامەڵە دەکات و نایەوێت بەھیچ شێوەیەک بەریەککەوتن رووبدات و جەنگ لە دژی ئێران سەرھەڵبدات.

پێدەچێت، مەکگۆرک کەسێکی بێزارکەر بێت لە دژی سیاسەتی تورکیا کە ئەنقەرە بەنیازە پەیوەندییەکانی لەگەڵ واشنتن ئاسایی بکاتەوە. دڵخوازی ئێرانیش بێت کە چاوی لەوەیە لە سەردەمی جۆ بایدندا ئەمریکا بگەڕێتەوە نێو رێککەوتننامەی ئەتۆم. 

بابەتی زیاتر

سەرجەم مافەکانی پارێزراوە KNA . Copyright 2020 - Knanews.net ©